گیلکی فومنی

دروغ کی خاش نییه

سلِ گوزگام خوایه کولی بگیره

ئی تا خال اسب مو چولی بگیره

تونم تانی ج تی سینه وازا ِکون

دروغ کی خاش نییه کولی بگیر

برگردان فارسی
دروغ که استخوان نیست…

قورباغه ی مرداب می خواهد ماهی چابک بگیرد
وتار موئی از یال اسب پرنده شکار کند
تو هم می توانی قصه از خود سر کنی
دروغ که استخوان نیست که در گلویت گیر کند

...

گیلکی فومنی نظر دهید...

جهان می جاجیگایه

منم کی پادشاه می ور گدایه

گلیم پاره می درویشِ قبایه

نه کویا عاشقم نه درّهَ پابند

جی بی جایی جهان می جاجیگایه

—————————————————————————————————
برگردان فارسی
جهان مسکن و مأوای من است…

منم که پادشاه در مقابلم گداست
و لباس درویشی ام گلیم پاره است
نه عاشق کوهم نه پابند درّه
از بی مأوائی، جهان مسکن و مأوای من است

...

گیلکی فومنی نظر دهید...

زن

شل ا بوسته رز ا وا خال دوستن

سر پور دردا وا دسمال دوستن

اگه چی زن بلای جان اما

اوتاق بی زن وا مال دوستن

—————————————————————————————————
برگردان فارسی
زن

شاخه کج شده درخت مو را باید به داربست تکیه داد
به سری که درد می کند باید دستمال بست
اگرچه زن بلای جان می باشد اما
خانه ای را که زن در آن نباشد باید تبدیل به طویله نمود

...

گیلکی فومنی نظر دهید...

تو کی تی دیل بواسته

بکاراَ گیر ئیذه تی چشمِ نورا

سفیدمایی نیدین کالِه کپوراَ

تو کی تی دیل بواسته نان کشتاَ

کله آتش نکون چوبی تنوراَ

—————————————————————————————————
برگردان فارسی
تو که هوس کرده ای

روشنائی چشمت را بلا استفاده نگذار
ماهی کوچک و بی رنگ را ماهی سفید نبین
تو که هوس کرده ای که نان کشتا (نوعی نان محلی)بخوری
دیگر در تنور چوبی آتش نیفروز

...

گیلکی فومنی نظر دهید...

اوروزان

اوروزان کی بدوخوبا نانستیم

سه شاخه بادبانا نخ دوستیم

زه ئیم می خط بزه مشقانا پاکون

خوداجا شنبه صوب می مرگا خواستیم

—————————————————————————————————
برگردان فارسی
آن روزها

آن روزها … که بد را از خوب تمیز نمی دادم
و به به بادباک سه شاخه ای خود نخ می بستم
تکالیف باطل و خط خورده مدرسه ام را پاک می کردم
و صبح های هر شنبه مرگم را از خدا می خواستم …

...

گیلکی فومنی نظر دهید...

اگه روراس بیبی

اگه روراس بیبی دونیا تی جایه

تیره کیشمیش نخود موشکیل گوشایه

تی سر دوشمندِ سایه جیر نیبه سبز

بکفته دارِ گول لانتی کولایه

—————————————————————————————————
برگردان فارسی
اگر صادق باشی…

اگر صادق باشی همه ی دنیا از آن توست
و حتا کشمش نخود برایت مشکل گشاست
هیچگاه سرت در زیر سایه دشمن سبز نمی شود
زیرا گُل درخت افتاده قارچ است

...

گیلکی فومنی نظر دهید...

دونیا راشه مانه

دونیا راشه مانه آدم رادوار

هیچکی پاسختا نکود اروزیگار

بآمو هرکس بشو خوخانه بنا

حاج حاجی ببوسته خولانه بنا

خوچوما گرده کوده آلوچه ر

بشو ، اما بنا باغا کوچه ر

دوسه روزی هی ویرشته هی بکفت

خاکابوسته بادامرا راد کفت

بشونه نام بنا نه م کی نیشانه

اوجیگائی کی عرب نی بیگانه

هیچکی ر دیل نوسوجانه روزیگار

تراقوربان ، تی هوا کارا بدار

عمر امی شین یخه دونیا آفتاب

ذره ذره کرا بوستاندره آب

—————————————————————————————————
برگردان فارسی
دنیا چون راهگذر است

دنیا چون راهگذر است و آدمی رهگذرش ،
هیچکس در این روزگار پاسخت نکرده است

هر کس که به دنیا آمد خانه اش را گذاشت و رفت
همانند پرستویی که لانه اش را گذاشته باشد

برای گوجه درختی چشمانش خیره بود
اما رفت و باغ را برای کوچه گذاشت .

دوسه روزی افتان و خیزان زندگی کرد
و آخرخاک شد و به همراه باد راهی شد .

رفت و نه نامی نه نشانی از خود گذاشت ،
رفت به جائی که عرب نی بیندازد

روزگار برای هیچکسی دل نسوزانده است
قربانت گردم هوای خودت را داشته باش

عمر مانند یخ است و دنیا آفتاب ،
یخی که ذره ذره در حال آب شدن است

...

گیلکی فومنی نظر دهید...

اَجل وختی بایه

روباراَ آب بآمو دریا نانسته

ببرده عالماَ دونیا نانسته

اَجل وختی بآیه پیر شنو باز

دیمیره آب من گوزگا نانسته

—————————————————————————————————
برگردان فارسی
اجل وقتی رسیده باشد …

آب رودخانه بالا آمده بی آنکه دریا بداند
و عالم را آب با خود برده بی آنکه دنیا بداند
اجل وقتی رسیده باشد شناگرپیر هم
در آب غرق خواهد شد بی آنکه بچه قورباغه بداند

...

گیلکی فومنی نظر دهید...

گیلان ، اوی گیلان

کو ستاره فان درم تی چومانه سویانده ؟

کوزیمینا سربنم عطرتی زانویانده ؟

می پاتان آپیله سوغات می پابراندگی

کویتا کوچا دوارم می کوچیکی بویا نده

بائید آی دس براران ئیپچه می لبلا بیگیرد

هه چینه ی کول ده بدا می شانه ، چانچویانده

ولانید جغدازنم پسکلا پوشان بموجم

بدامی خونا بجار ، آنقده زالویانده

کوی دانه آینه ر می دیل سفره واکونم

خورا زرخا نکونه توشکه خو ابرویانده

می چومان تیرپیری شه خورشید سورما چی وابو

بدا دونیا واویلان می چشم کم سویانده

گیلان – اوی گیلان ! می دردا نتانه چاره کودن

اگه دس نخسه حکیم تی گیله دارویا نده

شعر توم بجارا واش پوراکونه تاچکره

اگه قوت تی پلا «شیون»بازو یانده

—————————————————————————————————
برگردان فارسی
گیلان، آهای گیلان!

به کدام ستاره نظر اندازم که برق چشمان ترا نداشته باشد ؟
سر بر دامن کدامین زمین بگذارم که عطر زانوی تو از آن برنخیزد . ؟

آبله کف پایم سوغات ایام پا برهنگی من است . از کدامین کوچه بگذرم که بوی کودکیم را ندهد؟

بیایید ای دوستان دوران همبازی من ! کمی هم ناز مرا بکشید ، نگذارید شانه ام به چانچو کولی رایگان بدهد!

نگذارید من غمگنانه ، پس پشت خاطرها پرسه بزنم
نگذارید خونم را شالیزار به زالو بخوراند .

برای کدامین آینه ، سفره دلم را بگشایم که شادی را از او نگیرم و گره بر ابروانش نیندازم ؟

چشمانم سیاهی می رود پس سرمه خورشید چه شده است ؟
نگذارید دنیا برای چشمان کم سوی من پشت چشم نازک کند .

گیلان، آهای گیلان ! دردم را نمی تواند چاره بکند حکیمی
که از داروهای محلی تو دست نویس نسخه نداشته باشد .

علفهای هرز تا بالای قوزک پای شالیزار جوان شعر خواهد رسید
اگر برنج تو به بازوی شیون توانایی ندهد .

*چانچو = چوبی که بر دوش می گذارند و دوزنبیل از دو سر آن می آویزند تا باری را به سامان برسانند

...

گیلکی فومنی نظر دهید...

امی ماران

اَمی ماران گیلکی دوعا کونید

گیلانِ لبظ خودایا صدا کونید

خوشانِ جی جاکی دستانِ ذرهَ

گیله تجربه مرهَ دوا کونید

دوشمنا نفرین و دوستانا دوعا

گوشت و ناخوناَ اَجور سیوا کونید

دمبتو ابریدی آسمان جیر

عروسهِ گریه مرهَ عزا کونید

پسرِه … دُخترِه … خانه مرداکهِ

خوشانِ جانَ ذرهَ فیدا کونید

نیشینید پینیک پاره سر تنایی

مرداکِ نیم تنه یاَ قبا کونید

عینهو بسوخته کوسر آدمان

هفت ساله کهنه جورفاَ پا کونید

فچمید وقتی کی آب واغوشتنهِ

آسمان کمراَ دولا کونید

همه تاَ سرده زمستان شبانهِ

موشاَ نقل میانی پیچا کونید

دیهاتِ کل کچلانَ اوسانید

نقلِ من ئی چکِ پادشا کونید

وختی که جوان اونه شین جاهیله

همساده کورکی یاَ کدخودا کونید

آفتابِ زال درون بج بنی وخت

فکر مشهد ذکر کربلا کونید

غریبهَ وقتی دینید بی کس و پوشت

بمیرم یادِ ایمام رضا کونید

نیبه هیچّی اوشانهِ ویرجا اویر

حقاَ حق گید ناحقا نیگا کونید

وختی دیلخور ج سال و زمانه اید

هاَچینهِ هیچّی ر کارِها کونید

دوکونید ئیشکورِ خوردهَ طبجَه

من نانم کو چشم اَمرهَ پا کونید

هرّه پیش وختی هوا خوشی کونهِ

کیشکاناَ دانه دهید بلا کونید

اُردیک وشلختاناَ هولی هولی

ئیشمارید ئی تا ئی تا بجا کونید

تا اَمی جنگلاَ اَربادار دره

غوله چمیایاَ دوشاب پلا کونید

اَمی ماران همه روز زندگی

مرگاَ رخشن گیریدی فنا کونید

دوتا پا دارید دوتام قرضاَ کنید

خانه کاروبارا روبرا کونید

روزی صدبار میریدی زندهَ بیدی

خوشانِ دیناَ اَجور ادا کونید

آشنا غورصه بیگانه دردسر

خوشاناَ صدجوری مبتلا کونید

نیشینید نماز سر روبه خودا

شیونم آخر پسر دوعا کونید

—————————————————————————————————
برگردان فارسی
مادران ما

مادرانمان به لهجه ی گیلکی دعا می کنند
و خدا را بهمان لهجه صدا می کنند

زخمهای دستانش را با تجارب
داروی گیاهی دوا می کنند

دشمن را نفرین و دوست را دعا
اینگونه گوشت را از ناخن جدا می کنند

در زیر آسمان ابر دلگرفته اند
گریه هایشان عروسی را عزا می کنند

بخاطر پسر و دختر و مرد خانه ی خود
جان شیرینشان را فدا می کنند

بر سر وصله پاره دوزی که تنهائی می نشینند
قبای مردخانه را کلاه می کنند

همچون آدمهای کوه نشین قحطی دیده
جوراب کهنه ی هفت ساله را بپا می کنند

بگاهی که برای برداشتن آب از چاه خم می شوند
کمر آسمان را می شکنند

در تمام شبهای سرد زمستان
در قصه موش را گربه می کنند

در قصه قدیمی کچلهای روستائی را پادشاه می کنند

وقتی جوانشان جهالت می کند
آنها دختر همسایه را کدخدا و قاضی می کنند

در عرقریزان آفتاب بعدظهر روزدروی برنج
فکر مشهد و ذکر کربلا را دارند

آنگاه که غریبه ای را تنها و بی کس می یابند
بمیرم بیاد امام رضا( ع ) می افتند

هیچ چیز در نزد آنها گُم نمی شود
حق را حق گفته و در مقابل ناحق نگران هستند

وقتی از دست زمانه دلگیرند
بخاطر هیچ چیز بهانه می کنند

دانه های خورده شده برنج را در طبق چوبی
نمیدانم با کدامین چشم پاک می کنند

در مواقعی که هوا نمی بارد نزدیک پاشویه
با دادن دانه به جوجه ها آنها را بلا می کنند

اردک و غازهای محلی را فرا می خوانند
و پس از شمردن یکی یکی به لانه می فرستند

تا وقتی که در جنگل میوه های جنگلی است
با شیره آنها برنج ارزان قیمت را کته می کنند

مادران ما در تمام روزهای زندگی خود
مرگ را به تمسخر گرفته و فنا میکنند

دو پا دارند و دو پای دیگر هم قرض کرده
تا کاستی های خانه را جبران کنند

روزی صدبار می میرند و زنده می شوند
دین خود را اینگونه ادا می کنند

یکطرف غصه آشنا و یکجا دردسر بیگانه
خود را به صدگونه درد مبتلا می کنند

آنگاه که برسر سجاده نماز روی دل بسوی خدا دارند
شیون را نیز دعا می کنند

...

گیلکی فومنی نظر دهید...