گیلکی فومنی

بَمَرده ماراَ

اَمی سیبیل گوشه باد نوادان

هَچین زحمت تره زیاد نوادان

اَمی درساَ اَما دِ فوت آبیم

بمرده مارا َشیون یاد نوادان

برگردان فارسی
مادر مرده

گوشه ی سبیل ما را باد نده
بی خودی به خودت زحمت زیاد نده
ما درس خودمان را حسابی آموخته ایم
به مادرمُرده شیون یاد نده.

...

گیلکی فومنی نظر دهید...

تی مرغه لانه

ج دوزد هر چی مانه رمّاله شینه

کی خرس ارثیه کفتاله شینه

ایسه تا زرد سگ تی خانه برپا

تی مرغه لانه در بست شاله شینه

—————————————————————————————————
برگردان فارسی
لانه ی مرغ تو

از دزد هرچه می ماند مال رمّال است
ارثیه خرس مال کفتار است؛
سگ زرد تا نگهبان خانه ی توست
لانه ی مرغ تو در اختیار شغال است.

(در باور مردم سگ زرد برادر شغال می باشد)

...

گیلکی فومنی نظر دهید...

جور نایه هیچ

تَمَش دارو هَلاچین؟ جورنایه هیچ

شَل اسب و طلازین؟ جورنایه هیچ

سیاسوخته مره سورخی نچربه

پِسِ سر با عرقچین جورنایه هیچ

—————————————————————————————————
برگردان فارسی
جور در نمی آید

درخت خاردار و تاب بازی با هم جور در نمی آید
اسب چلاق و زین طلا باهم جور در نمی آید.
با سیه چرده سرخی نمی آید
سر کچل با عرقچین جور در نمی آید.

...

گیلکی فومنی نظر دهید...

کافر راسته

رو به قبله دوعا درمان چی کونه؟

بتمرگ و بعله قوربان چی کونه؟

کو واسی دکلایه درّه پورابه

فیلا چمچه مره آب دان چی کونه؟

آه ناره به ناله سودا بوکونه

ویشتایی بمرده دندان چی کونه؟

حلا خو هرچی بتر حرف حیساب

نوشت لنگا کوتا دامان چی کونه؟

کبچی لبچِه دینه گِه آق قزنا باخ

که خدا مردی اَ سامان چی کونه؟

موشت به پیشانی و دس به سفره یه

شکم گوشنه جا ایمان چی کونه؟

یکشی یا صدتا جیگاه توشکه زنه

خاش والیس خانه مهمان چی کونه؟

آهویا گِه بدو … تازی یه گه: بتاز

جوجو وَروَر بایه میدان چی کونه؟

خودا خطّم نخانه کار نداری

فارِسه تازه به دوران چی کونه؟

بدا می در جِکا آجور دیچینید

واکوده کوره ره چشمان چی کونه؟

عزبی بختره پِئره بدا زن

خانه سر دامادِ فرمان چی کونه؟

وامرازِه معرکه گیری اَمه رِه

سر پیری گاز فورشاَن چی کونه؟

خاک بسر میدانا بی مردی بوکوشت

پوشت خیمه می ره افغان چی کونه؟

بی خودی شوئن دره آسمان می داد

کافر راسته موسلمان چی کونه؟

—————————————————————————————————
برگردان فارسی
راسته ی کافران

آدم در حال مرگ را دعا و درمان چه می کند؟
بتمرگ و بله قربان چه می کند؟

کوه باید فرو ریزد تا درّه پر شود
فیل را با چمچه آب دادن چه می کند؟

آه ندارد تا با ناله سودا کند
برای کسی که از گرسنگی مرده دندان چه می کند؟

حالا به هر چه بدترش حرف حساب
برای پای نوشت دامن پُرچین چه می کند؟

چانه در رفته به لب ور آمده می گویدآقارو
کدخدا منشی این جا چه می کند؟

مشت به پیشانی و دست به سفره است
پیش آدم گرسنه ایمان چه می کند؟

به آهو می گوید بدو به تازی می گوید بتاز
آدم مذبذب داخل میدان شود چه می کند؟

کار نداشته باشی خدا را هم بنده نیست
تازه به دوران رسیده چه می کند ؟

بگذار پشت دریچه ی من آجر بچینند؟
برای کور شفا یافته چشم چه می کند؟

عزبی بهتر است تا پدر به آدم زن بدهد
برای داماد سر خانه فرمان چه می کند؟

معرکه گیری شایسته ما نیست
سر پیری دندان درآوردن و جشن به پا کردن چه می کند؟

میدان بیچاره از حضور یک مرد خالی است
پشت خیمه داد و فغان برای من چه می کند؟

بی خودی داد من به آسمان می رود
در راسته ی کافران مسلمان چه می کند؟

...

گیلکی فومنی نظر دهید...

او … تو بمیری

حیفه پاره کونه تی ترنه یا چاقو بیمیری

انقدر وا بخوره تی سرا چانچو بیمیری

می سر کله واسی خُب دَوَدم تفنگ به دس

تی چوم سو ببره می چشم و ابرو بیمیری

وختی می تفنگ گوره دیپیچسته جنگلان

تونو تی دوزد برار بازو به بازو بیمیری

نه … اَجور مردنا وا وطن فروشان بکونید

تو واسی سر بنی تی ارباب پهلو بیمیری

تو کی موفت موفت ره گردی هی کسم زنده نانی

ترا وا فوتورکانِن به کنده زانو بیمیری

پرتاپرت شعله مانستن بکونی نفت واسی

عینهو دودی اوتاقان چراغ سو بیمیری

عین او گیران فروشی کی خودا بنده نییه

تیر غیب حواله به پوشت ترازو بیمیری

تی لشا وا اِگادن ناخوش احوال دیهاتان

سنگین ورف میان بی دوا دارو بیمیری

اَی سفر دور دور پابراندانه ده شازده فر

نییه اَتو بیمیری تی جان گی او تو بیمیری

—————————————————————————————————
برگردان فارسی
آن … تو بمیری

حیف است که چاقو شکم گنده ات را پاره کند و بمیری
آن قدر باید بر سرت چانچو* بخورد تا بمیری

سرو کله خودم را باید خوب ببندم و تفنگ به دست بگیرم
تا چشم و ابروی من روشنی چشم تو را بگیرد ازحسودی بمیری

وقتی که صدای تفنگ من در جنگل پیچید
تو و برادر دزدت بازو به بازوی هم بمیری

نه این جور مردن از آن وطن فروشان است
تو باید سر بگذاری پیش اربابت بمیری

تو که مفت می گردی و هیچ کس را هم زنده نمی دانی
ترا باید با فشار کنده زانو کرد تا بمیری

مثل شعله که از بی نفتی به پت پت می افتد
همچو روشنایی چراغ اتاقهای پر دود بمیری

مثل آن که گرانفروشی که خدا را بنده نیست
از غیب تیری حواله شود و پشت ترازو بمیری

جنازه ات را باید در روستاهای پرت و خراب انداخت
تا میان برف سنگین بدون دوا و درمان بمیری

این دفعه دیگر دور دور پابرهنه هاست شازده
این تو بمیری به جانت قسم آن تو بمیری نیست

چانچو= چوب محکم و مقاوم و اندک خمیده ای که بر دوش می گذارند و بر سر آن زنبیل می آویزند و بار می برند.

...

گیلکی فومنی نظر دهید...

نخور غم

هو جور کی خستگی نا رادوارِه

زمین خوریم نِهاَ اسب سواره

اگه بشکسه نا تی سر نخور غم

همیشک سنگ خوری نا مِوه داره

—————————————————————————————————
برگردان فارسی
غم نخور…

همانطوری که برای پیاده خستگی می ماند
برای سوارکار نیز امکان زمین خوردن هست
غم نخور اگر سری شکسته داری
زیرا همیشه درخت پرمیوه سنگسار می شود

...

گیلکی فومنی نظر دهید...

کج کوله داراَ

نییه هرگز تی دس تنگ خوداخواست

کو گالش آب دوبو شیراَ بزه ماست

ویری تی کوله درازکاَ بسابان

کج کوله داراَ آتش کونه راست

—————————————————————————————————
برگردان فارسی
درختی را که بخود پیچیده…

هرگز تنگ دستی تو خواسته ی خداوند نیست
آخر کدام گالش (روستائی کوه نشین گیلان که صادق است) از شیر آبکی ماست زده است.
حرکت کن و وسیله کوچک دروی خود جلا بده
زیرا درختی را که بخود پیچیده تنها آتش راست خواهد کرد.

...

گیلکی فومنی نظر دهید...

بما نسته درم

ئی تا گه: وازکون بلتهَ اوشن تر

ئی تا گه: نه بنیش قایم تی جا سر

بمانسته درم حیران تی جان گی

کو لنگه سر نانم گرده اَمی در؟

—————————————————————————————————
برگردان فارسی
مانده ام

یکی می گوید از دروازه ی چون به آن طرف پرش کن
دیگری می گوید نه سرجایت محکم قرار بگیر
بجان تو مانده ام حیران
نمیدانم درِ (منزل) ما بروی کدام پاشنه میچرخد

...

گیلکی فومنی نظر دهید...

دور آغاجانیبیم

دوتا نهال اَصحرا یادگاره

ئی تا دئر قد کشه ئی تا بی عاره

دور آغاجانیبیم بقول می مار

پسر شمشاده دختر توته داره

—————————————————————————————————
برگردان فارسی
از مطلب دور نشویم…

یادگار حیاط منزل ما دوتا نهال است
یکی دیر قد می کشد و آن دیگر بی عار است
از مطلب دور نشویم بقول مادرم
پسر شمشادست و دختر درخت توت (که زود رُشد میکند)

...

گیلکی فومنی نظر دهید...

دروغ کی خاش نییه

سلِ گوزگام خوایه کولی بگیره

ئی تا خال اسب مو چولی بگیره

تونم تانی ج تی سینه وازا ِکون

دروغ کی خاش نییه کولی بگیر

برگردان فارسی
دروغ که استخوان نیست…

قورباغه ی مرداب می خواهد ماهی چابک بگیرد
وتار موئی از یال اسب پرنده شکار کند
تو هم می توانی قصه از خود سر کنی
دروغ که استخوان نیست که در گلویت گیر کند

...

گیلکی فومنی نظر دهید...